Treklijnen mushing - FBMC

Ga naar de inhoud

Hoofdmenu:

Treklijnen mushing

NIEUWS

Touw is in onze sledehonden sport niet weg te denken, het is een zo evident iets dat men er zich geen vragen bij stelt.
Het polypropyleen touw heeft zijn degelijkheid al bewezen, en we gaan het waarom eens uitzoeken.
Onze lijnen hebben bepaalde vereisten nodig, ze moeten stevig , weerbestendig, rekbaar,en moeten aan schokken kunnen weerstaan.
Redelijk wat touwen zouden eraan voldoen indien de prijs niet een doorslaggevend gegeven zou zijn.


Stevigheid:
De stevigheid van een touw is moeilijk te achterhalen zonder er zelf aan te prutsen.
Men mag het internet afzoeken naar degelijke vergelijkbare gegevens, die zijn er niet. Waarom?
Het zit hem in de interpretatie van hetgeen ze geven.
Alhoewel het allemaal vaste gegevens zijn hebben ze allemaal de slechte gewoonte om geen uniforme maten te handhaven.
Zo geven sommige fabrikanten de breek kracht in lbs, daN of kgf, max. en avg, het gewicht per gr. of kg. en de Engelse varianten erop. Op m. , 100 m., 1000ft, 1200 ft en ik vergeet er nog.
Wil je degelijk vergelijk materiaal en je gaat het narekenen, kom je nog bedrogen uit. Het zijn geen enkele procenten verschil, maar 20% is geen uitzondering. Het meest storende is wel dezelfde fabrikant die al deze gegevens zit te mengen, alsof het opzettelijk is.
Wat leert men daaruit !  Als je touwen gaat vergelijken, vraag alles in dezelfde maten, want alhoewel je aan het rekenen gaat, ze spelen met de lengte, als je 600kgf/100m. deelt door 100 geeft dat nog niet de sterkte per meter, want een langer touw heeft ook meer rek en is sterker, het geeft een verschil.
Maar men kan wel een redelijk gemiddelde nemen in hetgeen wij gaan kiezen.
Zo is Polypropyleen bij het lage gamma stevigheid en prijs. Stevig genoeg?
Dat weet men nog niet

Rekken :
De rek wordt steeds weergegeven op de breeksterkte van het touw . ( 25% op de breek sterkte )
Het rekken is al makkelijker, alhoewel ze ook verschillen in mening.Gelukkig geven ze dit in procenten, en ben je wel gebaat bij een verschil van 10%, al is dat nog 10cm. op 1 meter.
Nylon zou de meeste rek hebben, daar zijn ze gelukkig het allemaal over eens, de meeste spreken tot 25%.
Maar dat is niet zo voor de overige materialen.
Het rekken zelf heeft een voordeel, het geeft de lijn een stevigheid door de impact te verdelen over een afstand, waardoor het gewicht eigenlijk hoger mag zijn.
Nadeel is het verzwakken van de rekbaarheid na menige schokken, en zodoende is het eigenlijk gissen wat het touw al dan niet nog aankan na gebruik. Kevlar heeft zeer weinig rek tegenover  Dynema die dan evenveel rek heeft als Polypropyleen touw, daar ze van dezelfde famillie zijn..

Splitten of knoppen ?
Tussen splitten en knopen van een touw zit een wezenlijk verschil. Bij het splitten verliest men tussen de 15 en 20% aan kracht, bij het knopen loopt dat op naar 40%. Indien je een touw neemt dat overmatig sterk is en je kan je veroorloven om er 40% van te verspelen, dan mag je dat doen.

De meeste mensen verkiezen splitten omdat het properder is, maar eigenlijk is dat alleen maar mooi meegenomen.
Voor sommige touwen is knoppen een doodsteek op de materie, zoals Kevlar. Dynema is in dat opzicht goed bestendig tegen knopen en bochten.

Corrosie bestendigheid.
Het zou zeker goed zijn als het touw corrosie bestendig is, zodat water er geen of weinig invloed op heeft.
Helaas is er een keerzijde aan de medaille, de meeste touwen die water en/of chemicaliën bestendig zijn hebben een zwak voor UV.

Kevlar is er uitermate gevoelig voor.tenzij ze behandeld zijn of een beschermlaag hebben; wat het prijskaartje zeker niet ten goede komt.
De bescherming heeft als nadeel dat men de schade moeilijk tot  helemaal niet zal opmerken.
De meest geschikte zijn de gene op basis van Polymeren (plastic).
Nylon is in dat opzicht een buitenbeentje, alhoewel hij steviger is als Polypropyleen touw, verzwakt hij in contact met water tot 10% van zijn initiële sterkte, Nylon herstelt zijn waarde bij het drogen.
Natuurlijke touwen hebben een zwak voor rotten, maar dat vermoede U al.

Levensduur.  
De levensduur van een lijn hangt af van het materiaal, het gebruik en de omstandigheden.
Een niet te onderschatten onderdeel is of deze gevlochten, gedraaid of helemaal niets is.
Eén ding staat vast, wat het ook moge zijn, het doet niets aan de stevigheid van het touw zelf, alleen de levensduur wordt daardoor beïnvloed.
Een niet aangepast touw zal minder lang leven als er bochten in het touw zijn, ook het gedraaid touw die al beter is als niets zal dikwijls één streng zwaarder belasten.
Het ideale is het gevlochten touw, niet alleen verminderd dit niet de sterkte en verlengt de levensduur, ook is het splitten daarmee gemakkelijk. Men kan stellen dat deze voordelen wel een doorslag kunnen geven.

8, 12, 16 of meer strengen? Het aantal strengen geeft niet meer of minder sterkte maar alleen soepelheid, dit zal zeer voelbaar zijn als men in een grotere diameter gaat.

Breek kracht:
Het snappen van een touw kan op 50% van zijn nominale sterkte gebeuren. Waarom deze stelling. De fabrikanten geven altijd de kracht aan die geleidelijk aan gebeurd zonder schok, alleen in het berg klimmen gebruikt men de schok als referentie. Bij het klimmen wordt er touw gebruikt die rekt en bij afdalingen niet of weinig. Ze houden zich aan het gemiddelde gewicht van een mens en een maximale valhoogte.Voor ons mushers; zou dat ook kunnen, maar een 2 honden team of 12 honden team is een wezenlijk verschil. Meestal geven de fabrikanten een normale werklast aan, bij hogere belasting treed beschadiging op.De normale werklast wordt dikwijls op 25% van de breek kracht gelegd. Dus een touw zoals polypropyleen van 10mm zal een normale werklast rond de 380 kg. hebben.

Soorten:  
De verschillende soorten materialen gebruikt voor touwen evolueren met de tijd. Waar lang geleden alleen nog maar natuurlijke vezels voor handen waren is sinds 1940 nieuwe materialen ter vervanging gekomen. Nylon, Polyester, Polyethyleen, Polypropyleen zijn lang de materialen geweest die de voorkeur kregen om hun eigenschappen.
Ze hadden dan ook bepaalde eigenschappen die anderen niet hadden, zoals rek of weinig rek, gewicht  en stevigheid. De keuze werd gemaakt volgens de noodzaak. Vandaag krijgen wij meer en meer soorten materialen die de keuzes doen  verschuiven.We bespreken hun eigenschappen hieronder.

    • Nylon: Sterkte 1346 kg op Ø 8mm/100m..; rek 18 - 25%; UV licht bestand, water verzwakt tot 10%, koude verhardt de nylon, bij het opdrogen verkrijgt Nylon weer zijn sterkte.
    • Polyester: Sterker dan Polypropylene touw,  1285 kg. op Ø8mm./100m. ; rek 12 - 15% : UV bestendigheid en water resistent.
    • Polyethyleen: Sterkte 720 kg/100m Ø8mm. ; 15 -25% rek, veranderd niet bij nat of droog; is iets zwaarder dan Polypropyleen en iets zwakker
    • Polypropyleen: Goedkoopste bruikbare touw, rekt 15 -25%; met zijn 1061kg/100m. Ø8mm. sterkte is hij ook bij de zwakste, daar tegenover staat wel dat het lichter materiaal is en redelijk goede bestendigheid tegen UV heeft. Water en chemicaliën kan hij ook goed aan.
    • Dynema: Hoogwaardig Polypropyleen als men het zo mag uitdrukken. zelfde lichtgewicht dan Polypropyleen maar de sterkte verschilt, 3265kg/100m. Ø8mm, weinig rek 3,5%.; een goede UV bestendigheid. Goedkoper dan Kevlar.
    • Kevlar: Zeer sterk en smelt niet, zwak voor UV en knellen; een rek van 3,3% ligt aan de zeer lage kant; Dit materiaal wordt zeer weinig gebruikt als touw, door zijn slechte eigenschappen van zwakke slijtvastheid. Hoewel zeer sterk als vezel kan hij snel breken als er een scherpe bocht of knik in komt. Géén gegevens over de sterkte maar sterker dan Dynema.
    • Vectran -Zylon: Is nog sterkere dan Kevlar 2840 kg. op Ø8mm./100m; Helaas ook UV gevoelig, zeer weinig rek 3,2%., Hier komt men tot de conclusie dat de gegevens niet kloppen, is sterker en toch krijgt men een lagere breek waarde dan Dynema. ???
    • PBO: Is de nieuwste generatie touw, weinig rek 2,5%, en zeer gevoelig voor UV, 24 uur onder een TL lamp kan hem al met 50% verzwakken. De sterkte bedraagt 4743kg/100m.op 8 mm.Ø.

Polypropylene
Kevlar
Polyethylene
Dyneema

Met al deze gegevens zouden wij kunnen zeggen dat Polypropylene touw een zeer goede keuze is. 
Polyethyleen touw ook een goede keuze is bij een klein team door zijn lage breek grens,of als tuglijn, vooral als men weet dat een hond tot 4 X zijn gewicht kan zijn aan 20km/h. 
Nylon zou een waardig alternatief zijn indien de prijs goed meevalt, hij geen verzwakking had bij vocht en niet zo fel reageerde op temperaturen. 
Dynema kan overmatig sterk zijn, ook de prijs ligt hoog maar laag voor zijn klasse, als centrale lijn zou hij zeker niet mis staan in een groot team. 
De hogere klassen zijn niet geschikt door hun nadelen tegenover UV, beperkte rek en zwak slijtage vastheid.
Minimum breek strerkte en veilige werklast van polypropylene touw.

Treklijnen mushing
Touw Diameter Polypropylene touw
Minimum Breek Sterkte.
Dynema touw
Minimum breek sterkte
Polypropylene touw
Safe Load 
(Safety Factor 12)
(mm) (kg) (kg) (kN)
6 500 2400
0.417
8 761 4500
0.634
10 1080 9000
0.90
11 1400 9800
1.17
12 1680 10400
1.40
14 2040 14100
1.70
16 2480 17800
2.07
18 3400 22400
2.84
22 4600 33600
3.84
24 5700 39800
4.76
26 6410 47000
5.34
28 7120 54400
5.92
30 8610 62500
7.16
32 9410 71500
7.83
36 12200 89000
10.1
40 14200 108000
11.8
44 16400 132000
13.7
48 20800 156000
17.3
Terug naar de inhoud | Terug naar het hoofdmenu